ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ..ΚΑΡΔΕΙΑΓΓΕΙΑΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ

 

Ο Περιορισμός των Υδατανθράκων

Βελτιώνει τον Καρδιαγγειακό Κίνδυνο

Στη μεγαλύτερη μελέτη ανασκόπησης (meta-analysis) που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα, αξιολογήθηκαν 174 τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες, που αφορούσαν διατροφή με μειωμένη πρόσληψη υδατανθράκων [1].

Οι δίαιτες με μειωμένους υδατάνθρακες έδειξαν σημαντικά οφέλη για τη μεταβολική υγεία. Συγκεκριμένα:

• μείωσαν τα τριγλυκερίδια

• μείωσαν την αρτηριακή πίεση

• βελτίωσαν τη σχέση Τριγλ/HDL

• βελτίωσαν τη σχέση LDL/HDL

• βελτίωσαν τη σχέση ApoB/Apo1

• μείωσαν τη φλεγμονή (CRP, TNF-α, IL-6)

• αύξησαν την «καλή» χοληστερίνη HDL

Αντίθετα, αυξήθηκαν ελαφρά η «κακή» χοληστερόλη LDL (5 mg/dL) και η ολική χοληστερόλη (4 mg/dL), χωρίς όμως αυτό να αναιρεί τα συνολικά μεταβολικά οφέλη.

Επιπρόσθετα, βελτιώθηκαν σημαντικά όλοι οι δείκτες σύστασης σώματος.

Μειώθηκαν

το σωματικό βάρος, το σωματικό λίπος,

ο δείκτης μάζας σώματος και η περιφέρεια μέσης.

Οι δίαιτες με μειωμένη πρόσληψη υδατανθράκων που αξιολογήθηκαν αφορούσαν τρεις κατηγορίες:

• μέτρια μείωση υδατανθράκων (26%-45% των θερμίδων)

• χαμηλών υδατανθράκων (10%-26% των θερμίδων)

• κετογονική (<10% των θερμίδων)

Οι κετογονικές δίαιτες οδήγησαν σε μεγαλύτερη απώλεια βάρους, αλλά συνοδεύτηκαν από μεγαλύτερη αύξηση της LDL και της ολικής χοληστερόλης.

Ωστόσο, όταν αυτή συνοδεύεται από τη βελτίωση των παραπάνω δεικτών, δεν συνδέεται με αύξηση του καρδιαγγειακού κινδύνου [2].

Η αντικατάσταση των υδατανθράκων με λιπαρά και πρωτεΐνες έδειξε τα μεγαλύτερα οφέλη.

Τα θετικά αποτελέσματα ήταν πιο έντονα στις γυναίκες και σε άτομα με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία.

Επίσης, όσο μεγαλύτερη ήταν η διάρκεια της παρέμβασης, τόσο μεγαλύτερη ήταν η βελτίωση στους λόγους λιπιδίων και στους δείκτες φλεγμονής.

Οι περισσότεροι άνθρωποι προσλαμβάνουν πολύ περισσότερους υδατάνθρακες από όσους μπορούν να μεταβολίσουν.

Κυρίως από επεξεργασμένες πηγές.

Αυτό αυξάνει σημαντικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, με άνοδο της γλυκόζης και της ινσουλίνης, αύξηση του σωματικού βάρους και της αρτηριακής πίεσης και επιδείνωση της φλεγμονής.

Η αποφυγή των λιπαρών τροφών για τον έλεγχο της χοληστερίνης επιδεινώνει το πρόβλημα.

Απομακρύνει μεγάλο μέρος του πληθυσμού από πλήρεις, θρεπτικές τροφές, όπως το κρέας, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά.

Αυτό, συχνά οδηγεί σε αυξημένη κατανάλωση υδατανθράκων, όπως πατάτες, δημητριακά πρωινού, λευκό ψωμί, φρυγανιές, γλυκά, χυμούς και αναψυκτικά, καθώς και μπισκότα, κράκερς και άλλα.

Παράλληλα, η αποφυγή κρέατος, αυγών και γαλακτοκομικών συνδέεται με αυξημένη πρόσληψη επεξεργασμένων προϊόντων [3].

Τα προϊόντα αυτά έχουν χαμηλή έως μηδενική θρεπτική αξία.

Περιέχουν οξειδωμένα βιομηχανικά λιπαρά, όπως σπορέλαια, φοινικέλαιο, βαμβακέλαιο, καθώς και πρόσθετη ζάχαρη, συντηρητικά, συνθετικά γλυκαντικά, υπερβολικό αλάτι, χρώματα και ενισχυτικά γεύσης, που επιβαρύνουν την υγεία [4].

Η μείωση της πρόσληψης υδατανθράκων βελτιώνει ουσιαστικά την υγεία και μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η κατανάλωση καλών λιπαρών, επαρκούς ποσότητας πρωτεϊνών από πλήρεις τροφές και η αποφυγή επεξεργασμένων τροφών αποτελούν αναντικατάστατο εργαλείο για τη συνολική βελτίωση της υγείας.

_____

1. Feng, S. et al. Effects of carbohydrate-restricted diets and macronutrient replacements on cardiovascular health and body composition in adults: A meta-analysis of randomized trials. The American Journal of Clinical Nutrition. Nov. 2025.

2. Soto-Mota A, Ludwig DS et al. Increased low-density lipoprotein cholesterol on a low-carbohydrate diet in adults with normal but not high body weight: A meta-analysis. Am J Clin Nutr. 2024 Mar.

3. Consumption of Ultra-Processed Foods by Pesco-Vegetarians, Vegetarians, and Vegans: Associations with Duration and Age at Diet Initiation. Gehring, J. et al. The Journal of Nutrition, 2020.

4. Ultra-processed food exposure and adverse health outcomes: umbrella review of epidemiological meta-analyses. BMJ 2024

ΒΑΖΟΠΡΕΣΙΝΗ..ΝΥΚΤΟΟΥΡΙΑ..ΥΠΟΝΑΤΡΙΑΙΜΙΑ..ΘΕΡΑΠΕΙΑ

 

Νυκτουρία 

Βαζοπρεσίνη (ADH) – Υπονατριαιμία – 

Σχεσεις ...στοργης, θέλουν προσοχή.

Βαζοπρεσίνη (ADH)

Η βαζοπρεσίνη ειναι η ορμόνη που:

μειώνει την αποβολή νερού από τα νεφρά

συμπυκνώνει τα ούρα

διατηρεί το νάτριο σε φυσιολογικά επίπεδα

 

Νυκτουρία

Συχνά οφείλεται σε:

μειωμένη νυχτερινή έκκριση ADH

αυξημένη νυχτερινή παραγωγή ούρων (νυχτερινή πολυουρία)

Σε τέτοιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται δεσμοπρεσσίνη (συνθετικό ανάλογο ADH).

Υπονατριαιμία

Εδώ είναι το κρίσιμο σημείο.

Η δεσμοπρεσσίνη:

κατακρατα νερό 

αλλά όχι νάτριο

 

Αν κατακρατηθεί πολύ νερό γινεται 

 αραίωση νατρίου στο αίμα ...και

 Υπονατριαιμία

Συμπτώματα υπονατριαιμίας

κεφαλαλγία

ναυτία

σύγχυση

υπνηλία

Θεραπευτική προσέγγιση

Πριν τη χορήγηση δεσμοπρεσσίνης

Έλεγχος Na⁺ ορού

Αποκλεισμός:

καρδιακής ανεπάρκειας 

ΧΝΑ SIADH 

Το σύνδρομο SIADH (Syndrome of Inappropriate Antidiuretic Hormone - Σύνδρομο Απρόσφορης Έκκρισης Αντιδιουρητικής Ορμόνης) και Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια (ΧΝΑ) είναι δύο διαφορετικές παθολογικές καταστάσεις που σχετίζονται με την ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών, αλλά έχουν διαφορετική αιτιολογία και αντιμετώπιση

πολυδιψία

Κατά τη θεραπεία νυκτουρίας

Χαμηλή δόση

Περιορισμός υγρών το βράδυ

Έλεγχος Na⁺:

μετά 3–7 ημέρες

μετά 1 μήνα περιοδικά

Υψηλού κινδύνου:

ηλικιωμένοι

γυναίκες

χαμηλό αρχικό Na⁺

Αν εμφανιστεί υπονατριαιμία

Άμεση διακοπή δεσμοπρεσσίνης

Περιορισμός υγρών

Εναλλακτικές για νυκτουρία

τροποποίηση πρόσληψης υγρών 

αντιμετώπιση υπνικής άπνοιας

διουρητικό νωρίς το απόγευμα 

(σε επιλεγμένους)

έλεγχος σακχάρου  

καρδιακής λειτουργίας  προστάτη

Παραδειγμα 82 ετών – άνδρας – Na⁺ 142 mmol/L – καθημερινά RENITEC (εναλαπρίλη)

Εκτίμηση κινδύνου

Το Na⁺ 142 είναι φυσιολογικό και ασφαλές ως βάση

Η ηλικία (82)  αυξημένος κίνδυνος υπονατριαιμίας

Το Renitec (ACE-i):

δεν αντενδείκνυται με δεσμοπρεσσίνη

μπορεί να ενισχύσει την κατακράτηση νερού έμμεσα  θέλει προσοχή

Άρα: 

μπορεί να δοκιμαστεί δεσμοπρεσσίνη, αλλά συντηρητικά.

Νυκτουρία – Θεραπευτική στρατηγική

Πριν ...ξεκινήσει δεσμοπρεσσίνη

 Έλεγχος:

Κρεατινίνη / eGFR

Καρδιακή ανεπάρκεια 

(οίδημα, δύσπνοια)

Πρόσληψη υγρών το βράδυ

Αν υπάρχει ΧΝΑ (eGFR <50) 

όχι δεσμοπρεσσίνη

Αν επιλεγεί δεσμοπρεσσίνη

ΜΟΝΟ χαμηλή δόση

Per os (λιγότερος κίνδυνος): 

0,05 mg το βράδυή SL (lyophilisate):

25 μg προ ύπνου

ΟΧΙ υγρά:

1 ώρα πριν

8 ώρες μετά

Παρακολούθηση Na⁺

ΑΥΣΤΗΡΑ:

3–5 ημέρες 7–14 ημέρες

1 μήνα

Διακοπή αν:

Na⁺ <135 συμπτώματα (σύγχυση, υπνηλία)

 

Πότε ΔΕΝ δίνουμε δεσμοπρεσσίνη 

πολυδιψία 

καρδιακή ανεπάρκεια

SIADH

ιστορικό υπονατριαιμίας

μη συμμόρφωση στον περιορισμό υγρών

 

Εναλλακτικές 

(συχνά προτιμότερες στους 80+)

Διουρητικό στις 16:00 

(φουροσεμίδη χαμηλής δόσης)

Περιορισμός βραδινών υγρών

Έλεγχος προστάτη (α-blocker)

Έλεγχος υπνικής άπνοιας

 

Προτεινόμενο θεραπευτικό πλάνο

 Πρώτο βήμα (πριν το φάρμακο )

Περιορισμός υγρών μετά τις

 18:00

Αποφυγή καφέ  αλκοόλ βράδυ

Ούρηση ακριβώς πριν τον ύπνο

Αν αυτά δεν αρκούν  προχωράμε.

 

Δεσμοπρεσσίνη (προσεκτική έναρξη)

Προτίμηση: SL (λιγότερη διακύμανση)

25 μg sublingual πριν τον ύπνο

 

Οδηγίες-κλειδί:

Οχι υγρά από 1 ώρα πριν έως 8 ώρες μετά

όχι «έστω λίγο νερό»

Renitec ( πρωί)

Παρακολούθηση Na⁺ (απαραίτητη)

Ημέρα 3–4

Ημέρα 7–10

1 μήνα

 Άμεση διακοπή αν: Na⁺ <135υπνηλία, σύγχυση, κεφαλαλγία

Εναλλακτική με καλή εμπειρία στους ηλικιωμένους:

Φουροσεμίδη 20 mg στις 16:00

περιορισμός υγρών το βράδυ

(μειώνει τη νυχτερινή πολυουρία χωρίς κίνδυνο υπονατριαιμίας)

Αναμενόμενο όφελος

από 4–5 

1–2 νυχτερινές ουρήσεις

καλύτερος ύπνος

ΑΥΤΟΦΑΓΙΑ..ΑΥΤΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Αυτοφαγία,

ο τρόπος με τον οποίο τα κύτταρα καταναλώνουν τα δικά τους

κατεστραμμένα συστατικά

όταν το σώμα στερείται τροφής.

Αυτός ο φυσικός μηχανισμός βοηθά

στη διατήρηση της κυτταρικής υγείας,

στην απομάκρυνση των τοξινών και

στην ανακύκλωση βασικών υλικών,

παίζοντας κρίσιμο ρόλο στη μακροζωία

και την πρόληψη ασθενειών.

Η ανακάλυψη ρίχνει φως στο

πώς η νηστεία και ο ελεγχόμενος θερμιδικός περιορισμός

μπορούν να πυροδοτήσουν τις διαδικασίες αυτοκαθαρισμού του οργανισμού, προωθώντας την επιδιόρθωση των ιστών, μειώνοντας τη φλεγμονή και ενδεχομένως μειώνοντας τν κίνδυνο νευροεκφυλιστικών ασθενειών και συγκεκριμένων καρκίνων.

Κατανοώντας την αυτοφαγία, μπορούμε να αναπτύξουμε θεραπείες που αξιοποιούν την έμφυτη ικανότητα του οργανισμού να αναζωογονηθεί, ανοίγοντας νέα σύνορα στην ιατρική και την έρευνα μακροζωίας.

Αυτό το βραβευμένο με Νόμπελ έργο αναδεικνύει επίσης την περίπλοκη ισορροπία μεταξύ διατροφής και κυτταρικής υγείας. Εξηγεί γιατί η διαλειμματική νηστεία ή οι περίοδοι στέρησης θρεπτικών συστατικών μπορεί να έχουν βαθιές επιπτώσεις στο μεταβολισμό και τη συνολική ευεξία.

Οι ερευνητές διερευνούν τώρα πώς αυτή η γνώση μπορεί να οδηγήσει σε θεραπείες για διαταραχές που σχετίζονται με την ηλικία, μεταβολικές παθήσεις, ακόμα και θεραπείες καρκίνου.

Το βραβείο αναγνωρίζει δεκαετίες σχολαστικής έρευνας και μια πρωτοποριακή συμβολή στην κατανόηση της ζωής σε κυτταρικό επίπεδο. Υπογραμμίζει την προσαρμοστικότητα του ανθρώπινου σώματος και την έμφυτη ικανότητα του να προστατεύεται και να επιδιορθώνεται σε περιόδους άγχους.

ΑΓΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ...

Η αγκαλιά δεν είναι απλώς μια γλυκιά χειρονομία.

Δεν είναι «ψυχολογικό κόλπο».

δεν είναι πολυτέλεια.

Είναι νευροβιολογία σε δράση.

Το ανθρώπινο σώμα έχει σχεδιαστεί να αγγίζεται. 

Και όταν αυτό δεν συμβαίνει, αρχίζει να δυσλειτουργεί. 

Όχι μεταφορικά. Κυριολεκτικά.

Τι συμβαίνει στο σώμα σου όταν σε αγγίζουν;

Με το πρώτο ασφαλές άγγιγμα ενεργοποιείται ένας ολόκληρος μηχανισμός επιβίωσης:

• Ο εγκέφαλος απελευθερώνει ωκυτοκίνη – την ορμόνη του δεσμού

• Παράγονται ενδορφίνες – φυσικά παυσίπονα

• Μειώνεται η κορτιζόλη – η ορμόνη του στρες

• Το νευρικό σύστημα κατεβάζει ταχύτητα

• Η καρδιά και η αναπνοή συγχρονίζονται σε ηρεμία

Με απλά λόγια:

το σώμα νιώθει ασφάλεια.

Και όταν το σώμα νιώθει ασφαλές, 

αρχίζει να θεραπεύεται.

Το άγγιγμα σβήνει το χρόνιο στρες

Το χρόνιο στρες δεν είναι απλώς 

ψυχολογική κατάσταση.

Είναι φλεγμονή, αϋπνία,

 εξάντληση, χαμηλή άμυνα.

Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι 

η συστηματική φυσική επαφή:

• μειώνει τα επίπεδα κορτιζόλης στο αίμα

• ρυθμίζει τον άξονα στρες (HPA axis)

• μειώνει συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης

• βελτιώνει την ποιότητα ύπνου

Το σώμα «μαθαίνει» ότι δεν απειλείται.

Αγκαλιές και ανοσοποιητικό: 

η σύνδεση που αγνοούμε

Το ανοσοποιητικό σύστημα 

ακούει το νευρικό σύστημα.

Όταν ζεις σε συνεχή ένταση:

• αυξάνεται η φλεγμονή

• μειώνεται η άμυνα

• επιβραδύνεται η ανάρρωση

Μελέτη του 2024 έδειξε ότι άτομα με 

συχνή, ασφαλή φυσική επαφή εμφάνισαν:

• χαμηλότερους δείκτες φλεγμονής

• καλύτερη απόκριση του ανοσοποιητικού

• λιγότερα συμπτώματα λοιμώξεων

Η αγκαλιά λειτουργεί σαν 

ήπιο αντιφλεγμονώδες.

Χωρίς χάπια. Χωρίς παρενέργειες.

Το σώμα θυμάται το άγγιγμα

Το ανθρώπινο νευρικό σύστημα 

αποθηκεύει εμπειρίες.

Η τακτική, ασφαλής επαφή:

• εκπαιδεύει τον εγκέφαλο στη συναισθηματική ρύθμιση

• μειώνει την υπεραντίδραση σε στρες

• ενισχύει την ανθεκτικότητα

Αυτός είναι ο λόγος που:

• τα μωρά χωρίς άγγιγμα αρρωσταίνουν

• οι ηλικιωμένοι χωρίς επαφή καταρρέουν

• οι άνθρωποι σε απομόνωση εμφανίζουν ψυχοσωματικά συμπτώματα

Η έλλειψη αγγίγματος 

δεν είναι ουδέτερη. 

Είναι βιολογικά επιβλαβής.

Δεν χρειάζονται πολλά. 

Χρειάζονται αληθινά.

Δεν μιλάμε για τυχαία αγγίγματα.

Μιλάμε για 

ασφαλή, συνειδητή ανθρώπινη επαφή.

Αγκαλιά.

Χέρι στον ώμο.

Το σώμα δεν ζητάει τελειότητα.

Ζητάει σύνδεση.

Τι δείχνουν οι πιο πρόσφατες μελέτες

 (2024–2025)

• Nature Human Behaviour (2024): 

• Η φυσική επαφή μειώνει δραστικά την αντίδραση του εγκεφάλου στο στρες

• Frontiers in Psychology (2025): 

• Η ωκυτοκίνη μέσω αγγίγματος βελτιώνει ανοσολογική απόκριση

• Psychoneuroendocrinology (2024): 

• Η μείωση κορτιζόλης μέσω αγκαλιάς συνδέεται με χαμηλότερη φλεγμονή

Η επιστήμη πλέον το λέει καθαρά:

η ανθρώπινη σύνδεση είναι θεραπεία.

Το συμπέρασμα που δεν μας έμαθαν

Η αγκαλιά δεν είναι «μαλακή έννοια».

Είναι σκληρή βιολογία.

Δεν είναι συναίσθημα.

Είναι ρύθμιση νευρικού συστήματος.

Δεν είναι πολυτέλεια.

Είναι ανάγκη επιβίωσης.

Και όσο περισσότερο την αντικαθιστούμε με οθόνες, τόσο περισσότερο το σώμα μας διαμαρτύρεται.

ΠΝΕΥΜΟΝΙΑ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ..25-υδροξυ-βιταμίνης D

Η πνευμονία δεν είναι κρυολόγημα ,

είναι μια φλεγμονώδης διεργασία του πνευμονικού παρεγχύματος, όπου βακτήριδια, ιοί ή άλλοι παθογόνοι μικροοργανισμοί ξεπερνούν τις άμυνες του οργανισμού και

εγκαθίστανται βαθιά στους πνεύμονες.

Η πνευμονία είναι σοβαρή λοίμωξη των πνευμόνων, συχνά βακτηριδιακής ( πνευμονιόκοκκος) ή ιογενούς (COVID-19, γρίπη) αιτιολογίας, που προκαλεί φλεγμονή και συσσώρευση υγρού στις κυψελίδες. 

Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν υψηλό πυρετό, βήχα (με ή χωρίς πτύελα), ρίγη, δύσπνοια και πόνο στο στήθος

Εκεί, η έκβαση εξαρτάται λιγότερο από το ίδιο το μικρόβιο και περισσότερο από την ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να αντιδράσει έγκαιρα, επαρκώς και χωρίς υπερβολή.

Και ακριβώς σ αυτό το σημείο μπαίνει δυναμικά η βιταμίνη D.

Στο άρθρο του American Journal of Clinical Nutrition, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από την UK Biobank και εξητασαν

τη σχέση των επιπέδων 25-υδροξυβιταμίνης D στον ορό

με τον κίνδυνο νοσηλείας λόγω λοιμώξεων του αναπνευστικού.

Όχι απλών λοιμώξεων. Νοσηλειών.

Η 25-υδροξυβιταμίνη D (25(OH)D) 

είναι η κύρια μορφή αποθήκευσης της βιταμίνης D στον οργανισμό και ο πιο αξιόπιστος δείκτης για την εκτίμηση των επιπέδων της, που προέρχεται από το ήπαρ και αξιολογεί την επάρκεια για τη υγεία των οστών και μυών. 

Μετρώνται τα επίπεδα της στο αίμα για διάγνωση έλλειψης ή ανεπάρκειας, με τιμές <20 ng/mL να υποδηλώνουν έλλειψη, 

20-29 ng/mL ανεπάρκεια, και

 >30 ng/mL επάρκεια. 

Και μέσα σ αυτές τις λοιμώξεις, η πνευμονία κατέχει κεντρική θέση.

Τα ευρήματα είναι απολύτως ξεκάθαρα.

Άτομα με πολύ χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D, κάτω από 15 nmol/L, δηλαδή κάτω από περίπου 6 ng/mL με τις μονάδες που χρησιμοποιούμε στην Ελλάδα, είχαν 33% αυξημένο κίνδυνο νοσηλείας για λοίμωξη του αναπνευστικού σε σύγκριση με άτομα που είχαν επίπεδα τουλάχιστον 75 nmol/L, δηλαδή περίπου 30 ng/mL.

Αυτές δεν είναι θεωρητικές τιμές.

Είναι τιμές που βλέπουμε καθημερινά στα εργαστήρια.

Για να το πούμε απλά,

όσο χαμηλότερη είναι η βιταμίνη D,

τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα μια λοίμωξη να εξελιχθεί σε πνευμονία που χρειάζεται νοσοκομείο.

Και το ακόμη πιο ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι η σχέση αυτή δεν είναι “όλα ή τίποτα”.

Για κάθε αύξηση κατά 10 nmol/L, δηλαδή περίπου 4 ng/mL, ο κίνδυνος σοβαρής λοίμωξης μειώνεται κατά περίπου 4%.

Μιλάμε για μια σταδιακή,

δοσοεξαρτώμενη σχέση.

Γιατί όμως η πνευμονία συνδέεται τόσο στενά με τη βιταμίνη D;

Η απάντηση βρίσκεται στη βιολογία της άμυνας του πνεύμονα.

Οι πνεύμονες δεν είναι απλώς ασκοί αέρα. Είναι ένα εξαιρετικά ενεργό ανοσολογικό όργανο.

Ο βλεννογόνος του αναπνευστικού διαθέτει κύτταρα που αναγνωρίζουν παθογόνα, εκκρίνουν αντιμικροβιακά πεπτίδια και ρυθμίζουν τη φλεγμονή.

Η βιταμίνη D συμμετέχει άμεσα σε όλες αυτές τις διεργασίες.

Είναι γνωστό ότι η ενεργός μορφή της βιταμίνης D αυξάνει την παραγωγή καθελισιδίνης και β-αμυνσινών, ουσιών με ισχυρή αντιμικροβιακή δράση.

Αυτές οι ουσίες δρουν σαν φυσικά αντιβιοτικά στο επίπεδο του πνευμονικού επιθηλίου.

Όταν τα επίπεδα βιταμίνης D είναι χαμηλά, αυτή η πρώτη γραμμή άμυνας εξασθενεί.

Το μικρόβιο ή ο ιός βρίσκει χώρο να εγκατασταθεί και να πολλαπλασιαστεί.

Ταυτόχρονα, η βιταμίνη D παίζει κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση της φλεγμονής.

Στην πνευμονία, το πρόβλημα δεν είναι μόνο το παθογόνο.

Είναι και η υπερβολική φλεγμονώδης αντίδραση του ίδιου του οργανισμού, που μπορεί να οδηγήσει σε αναπνευστική ανεπάρκεια.

Η βιταμίνη D βοηθά το ανοσοποιητικό να αντιδράσει με ισορροπία, μειώνοντας την υπερβολική παραγωγή προφλεγμονωδών κυτοκινών.

Με απλά λόγια, βοηθά το σώμα να πολεμήσει χωρίς να αυτοτραυματίζεται.

Αυτό εξηγεί γιατί πολλές παρατηρητικές μελέτες, είχαν δείξει ότι

τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο πνευμονίας,

βαρύτερη κλινική εικόνα και μεγαλύτερη διάρκεια νοσηλείας.

Σε ηλικιωμένους, σε άτομα με χρόνια νοσήματα, αλλά και σε φαινομενικά υγιείς ενήλικες, η ανεπάρκεια βιταμίνης D επανέρχεται διαρκώς

ως κοινός παρονομαστής.

Το νέο στοιχείο που φέρνει το άρθρο του American Journal of Clinical Nutrition είναι

ότι επιβεβαιώνει αυτή τη σχέση σε τεράστια κλίμακα και με σκληρό καταληκτικό σημείο:

τη νοσηλεία.

Δεν μιλάμε για ήπια συμπτώματα, ούτε για αυτοαναφερόμενα επεισόδια.

Μιλάμε για πνευμονίες που έστειλαν ανθρώπους στο νοσοκομείο.

Κάποιος θα ρωτήσει εύλογα:

και τα συμπληρώματα;

Μπορούμε δηλαδή να προλάβουμε την πνευμονία απλώς παίρνοντας βιταμίνη D;

Η επιστημονική απάντηση είναι πιο σύνθετη και χρειάζεται ειλικρίνεια.

Οι τυχαιοποιημένες μελέτες συμπληρωματικής χορήγησης βιταμίνης D δείχνουν μέτριο όφελος στη μείωση των οξέων λοιμώξεων του αναπνευστικού, με τα πιο καθαρά οφέλη να παρατηρούνται σε άτομα που ξεκινούν με χαμηλά επίπεδα.

Δεν πρόκειται για πανάκεια. Αλλά δεν πρόκειται και για αδιάφορη παρέμβαση.

Ιδιαίτερα στην πνευμονία, το ζητούμενο δεν είναι να “θεραπεύσουμε” με βιταμίνη D,

αλλά να μειώσουμε την πιθανότητα να φτάσουμε εκεί.

Να ενισχύσουμε τις βασικές άμυνες του οργανισμού, ώστε μια λοίμωξη να παραμείνει ήπια και να μη μετατραπεί σε βαριά πνευμονία.

Και εδώ, η διατήρηση επαρκών επιπέδων βιταμίνης D φαίνεται να έχει ουσιαστική σημασία.

Στην Ελλάδα, βλέπουμε συχνά τιμές 25-υδροξυβιταμίνης D κάτω από 20 ng/mL, ακόμη και σε άτομα που ζουν σε ηλιόλουστο περιβάλλον.

Αυτό από μόνο του δείχνει ότι η έκθεση στον ήλιο δεν αρκεί πάντα και ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής, η ηλικία, η παχυσαρκία και τα χρόνια νοσήματα επηρεάζουν έντονα τα επίπεδα βιταμίνης D.

Όταν αυτές οι χαμηλές τιμές συνδυάζονται με τον χειμώνα και την αυξημένη κυκλοφορία αναπνευστικών παθογόνων, το έδαφος για πνευμονία είναι πρόσφορο.

Συνελονι ειπειν...

η βιταμίνη D δεν“θεραπεύει” την πνευμονία. Η σοβαρή ανεπάρκεια βιταμίνης D συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο να νοσηλευτεί κανείς για πνευμονία.

Και αυτό, σε επίπεδο δημόσιας υγείας, έχει τεράστια σημασία. Διότι η πνευμονία δεν είναι μόνο ένα ιατρικό πρόβλημα. Είναι ένα κοινωνικό και οικονομικό βάρος, με χιλιάδες εισαγωγές κάθε χρόνο.

Ας κρατήσουμε ένα βασικό μήνυμα, ότι η βιταμίνη D δεν αφορά μόνο τα οστά.

Αφορά την ικανότητά μας να αντέχουμε τις λοιμώξεις και ειδικά τις πιο επικίνδυνες μορφές τους, όπως η πνευμονία.

Το American Journal of Clinical Nutrition, με το συγκεκριμένο άρθρο, έρχεται να προσθέσει ακόμη ένα ισχυρό κομμάτι στο παζλ, υπενθυμίζοντας ότι η πρόληψη ξεκινά πολύ πριν εμφανιστεί η νόσος.

Η πνευμονία δεν εμφανίζεται από το πουθενά. Είναι το αποτέλεσμα μιας αλληλουχίας γεγονότων, όπου η ανεπάρκεια των αμυντικών μηχανισμών παίζει καθοριστικό ρόλο.

Και η βιταμίνη D φαίνεται να είναι ένας από τους σιωπηλούς ρυθμιστές αυτών των μηχανισμών.

Όχι ο μόνος. Αλλά σίγουρα όχι αμελητέος.

Και ίσως ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να βλέπουμε τη βιταμίνη D σαν μια απλή εργαστηριακή τιμή και να αρχίσουμε να τη βλέπουμε σαν αυτό που πραγματικά είναι: δείκτης ανοσολογικής ετοιμότητας.

Γιατί, όταν μιλάμε για πνευμονία, αυτό που τελικά κάνει τη διαφορά

δεν είναι μόνο το μικρόβιο.

Είναι το πόσο έτοιμος είναι ο οργανισμός να το αντιμετωπίσει.