Η μετφορμίνη μειώνει τον χαλκό και τον σίδηρο και αυξάνει τον ψευδάργυρο σε ασθενείς με διαβήτη, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα μέταλλα μπορεί να εξηγούν τα ευρεία οφέλη της.
Επί δεκαετίες, οι επιστήμονες προβληματίζονταν σχετικά με τοπώς η μετφορμίνη, το πιο συχνά συνταγογραφούμενο φάρμακο για τον διαβήτη στον κόσμο, λειτουργεί πέρα από τη μείωση του σακχάρου στο αίμα.
Τώρα, μια μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Κόμπε αναφέρει ότι οι χρήστες μετφορμίνης έχουν χαμηλότερα επίπεδα χαλκού και σιδήρου στο αίμα και υψηλότερα επίπεδα ψευδαργύρου σε σύγκριση με τους μη χρήστες.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο
BMJ Open Diabetes Research & Care ,
υποδηλώνουν ότι η ικανότητα του φαρμάκου να δεσμεύει μέταλλα μπορεί να παίζει ρόλο στα ευρεία οφέλη του.
Ο μηχανισμός δράσης της μετφορμίνης παραμένει ασαφής
Η μετφορμίνη συνταγογραφείται εδώ και περισσότερα από 60 χρόνια και παραμένει η θεραπεία πρώτης γραμμής για τον διαβήτη τύπου 2.
Η δράση της στη μείωση της γλυκόζης πιστεύεται ότι προκύπτει κυρίως από τη μειωμένη παραγωγή γλυκόζης στο ήπαρ, αλλά οι ακριβείς μηχανισμοί παραμένουν μόνο εν μέρει καθορισμένοι.
Πέραν από τον γλυκαιμικό έλεγχο,
η μετφορμίνη σχετίζεται με μια σειρά από πρόσθετα οφέλη,
όπως αντιφλεγμονώδεις, αντικαρκινικές, αντιαθηροσκληρωτικές
και αντιπαχυσαρκικές επιδράσεις.
Αυτές οι ευρύτερες δράσεις είναι καλά τεκμηριωμένες αλλά δεν έχουν εξηγηθεί επαρκώς.
Μια υπόθεση είναι ότι ορισμένες από αυτές τις επιδράσεις σχετίζονται με την ικανότητα της μετφορμίνης να δεσμεύει μέταλλα.
Εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει ότι το φάρμακο μπορεί να σχηματίσει σύμπλοκα με μεταβατικά μέταλλα , ιδιαίτερα με χαλκό.
Αυτή η δέσμευση έχει προταθεί ότι επηρεάζει τη μιτοχονδριακή λειτουργία και την κυτταρική σηματοδότηση.
Ωστόσο, δεν έχει καταστεί σαφές εάν τέτοιες αλληλεπιδράσεις συμβαίνουν σε ασθενείς, και προηγούμενες μικρές μελέτες που μετρούσαν τα επίπεδα χαλκού σε άτομα που λάμβαναν μετφορμίνη παρήγαγαν ασυνεπή αποτελέσματα.
Τα μεταβαλλόμενα επίπεδα μετάλλων όπως ο χαλκός, ο σίδηρος και ο ψευδάργυρος συνδέονται από μόνα τους με τον διαβήτη και τις επιπλοκές του.
Τα υψηλότερα επίπεδα χαλκού και σιδήρου συχνά σχετίζονται με χειρότερο έλεγχο της γλυκόζης και αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.
Αντίθετα, ο ψευδάργυρος θεωρείται γενικά ότι παίζει προστατευτικό ρόλο στον μεταβολισμό της γλυκόζης και στον περιορισμό των επιπλοκών.
Είναι γνωστό ότι οι ασθενείς με διαβήτη εμφανίζουν αλλαγές στα επίπεδα μετάλλων στο αίμα όπως ο χαλκός, ο σίδηρος και ο ψευδάργυρος.
Επιπλέον, χημικές μελέτες διαπίστωσαν ότι η μετφορμίνη έχει την ικανότητα να δεσμεύει ορισμένα μέταλλα, όπως ο χαλκός, και πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι αυτή η ικανότητα δέσμευσης μπορεί να ευθύνεται για ορισμένες από τις ευεργετικές επιδράσεις του φαρμάκου», δήλωσε ο αντίστοιχος συγγραφέας
Δρ. Wataru Ogawa , καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Kobe.
Θέλαμε να μάθουμε αν η μετφορμίνη επηρεάζει πραγματικά τα επίπεδα μετάλλων στο αίμα στους ανθρώπους, κάτι που δεν είχε διευκρινιστεί, πρόσθεσε.
Επίδραση της μετφορμίνης στα μέταλλα του αίματος
Η διατομεακή ανάλυση περιελάμβανε συνολικά 189 ενήλικες με διαβήτη τύπου 2.
Απ αυτούς, 93 συμμετέχοντες λάμβαναν μετφορμίνη για τουλάχιστον 6 μήνες, ενώ οι υπόλοιποι 96 δεν είχαν χρησιμοποιήσει το φάρμακο κατά την ίδια περίοδο.
Δείγματα αίματος από όλους τους συμμετέχοντες αναλύθηκαν για χαλκό, σίδηρο, ψευδάργυρο, βιταμίνη Β12 και άλλους σχετικούς βιοχημικούς δείκτες.
Οι ερευνητές προσδιόρισαν τη συγκέντρωση χαλκού στον ορό ως το κύριο αποτέλεσμα, με δευτερεύοντα αποτελέσματα να περιλαμβάνουν τα επίπεδα σιδήρου και ψευδαργύρου, τη βιταμίνη Β12, την ομοκυστεΐνη και παραμέτρους που συνδέονται με τον μεταβολισμό του χαλκού και του σιδήρου.
Οι ασθενείς που λάμβαναν μετφορμίνη είχαν χαμηλότερα επίπεδα χαλκού στον ορό από τους μη χρήστες (16,0 έναντι 17,8 µmol/L).
Τα επίπεδα σιδήρου ήταν επίσης μειωμένα στην ομάδα της μετφορμίνης (16,3 έναντι 17,3 µmol/L), μαζί με τη φερριτίνη και άλλους δείκτες που υποδείκνυαν λανθάνουσα ανεπάρκεια σιδήρου.
Αντιθέτως, τα επίπεδα ψευδαργύρου ήταν υψηλότερα σε χρήστες μετφορμίνης (13,3 έναντι 12,5 µmol/L). Η βιταμίνη Β12 ήταν σημαντικά χαμηλότερη σε όσους λάμβαναν μετφορμίνη, σύμφωνα με προηγούμενες αναφορές, και συνοδεύτηκε από υψηλότερα επίπεδα ομοκυστεΐνης.
Οι μετρήσεις κοβαλτίου δεν έδειξαν διαφορά, αν και η ανάλυση περιορίστηκε από την ευαισθησία ανίχνευσης.
Οι συσχετίσεις παρέμειναν μετά τη λήψη υπόψη της ηλικίας, του φύλου, του δείκτη μάζας σώματος, της νεφρικής λειτουργίας και των φαρμάκων που μπορεί να επηρεάζουν τον μεταβολισμό των μετάλλων.
Η πολλαπλή ανάλυση παλινδρόμησης αναγνώρισε τη χρήση μετφορμίνης ως ανεξάρτητο προγνωστικό παράγοντα μειωμένων επιπέδων χαλκού και σιδήρου και αυξημένων επιπέδων ψευδαργύρου.
Οι αναλύσεις υποομάδων ανά φύλο και χρήση φαρμάκων παρήγαγαν παρόμοια αποτελέσματα, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη στα ευρήματα.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές στον χαλκό, τον σίδηρο και τον ψευδάργυρο για τον ρόλο της μετφορμίνης
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η από καιρό αναγνωρισμένη ικανότητα της μετφορμίνης να δεσμεύει μέταλλα δεν αποτελεί απλώς μια εργαστηριακή παρατήρηση, αλλά έχει μετρήσιμα αποτελέσματα σε ασθενείς.
Τα χαμηλότερα επίπεδα χαλκού και σιδήρου, μαζί με τον υψηλότερο ψευδάργυρο, μπορεί να συμβάλλουν στη δράση μείωσης της γλυκόζης του φαρμάκου και στις προστατευτικές του επιδράσεις έναντι επιπλοκών.
Αυτό ευθυγραμμίζεται με προκλινικές μελέτες που δείχνουν ότι η μείωση της διαθεσιμότητας χαλκού μπορεί να επηρεάσει τη μιτοχονδριακή λειτουργία, να μετριάσει τη φλεγμονή και ακόμη και να επιβραδύνει την ανάπτυξη του όγκου.
«Είναι σημαντικό το γεγονός ότι μπορέσαμε να το δείξουμε αυτό στους ανθρώπους.
Επιπλέον, δεδομένου ότι οι μειώσεις στις συγκεντρώσεις χαλκού και σιδήρου και η αύξηση της συγκέντρωσης ψευδαργύρου θεωρούνται ότι σχετίζονται με βελτιωμένη ανοχή στη γλυκόζη και πρόληψη επιπλοκών, αυτές οι αλλαγές μπορεί πράγματι να σχετίζονται με τη δράση της μετφορμίνης», δήλωσε ο Ogawa.
Τα αποτελέσματα εγείρουν επίσης ερωτήματα σχετικά με το πώς θα μπορούσαν να λειτουργήσουν διαφορετικά αντιδιαβητικά φάρμακα.
Η ιμεγλιμίνη, ένα πρόσφατα εγκεκριμένο παράγωγο της μετφορμίνης στην Ιαπωνία, δεν έχει τις ίδιες ιδιότητες δέσμευσης μετάλλων.
Οι άμεσες συγκρίσεις μεταξύ των δύο θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αποσαφήνιση των επιδράσεων που εξαρτώνται από τις αλληλεπιδράσεις μετάλλων.
«Η ιμεγλιμίνη πιστεύεται ότι έχει διαφορετική μέθοδο δράσης και ήδη διεξάγουμε μελέτες για να συγκρίνουμε τις επιδράσεις των δύο φαρμάκων», πρόσθεσε ο Ογκάουα.
Χρειαζόμαστε τόσο κλινικές δοκιμές όσο και πειράματα σε ζώα για να εντοπίσουμε την αιτιώδη σχέση μεταξύ της δράσης του φαρμάκου και των επιπτώσεών του.
Εάν τέτοιες μελέτες προχωρήσουν περαιτέρω, μπορεί να οδηγήσουν στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων για τον διαβήτη και τις επιπλοκές του, προσαρμόζοντας σωστά τις συγκεντρώσεις μετάλλων στο σώμα», δήλωσε ο Ogawa.
Αναφορά: Otowa-Suematsu N,
