ΑΞΟΝΑΣ ΕΝΤΕΡΟΥ-ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

Τα τελευταία χρόνια μιλάμε όλο και περισσότερο για

τον άξονα εντέρου και εγκεφάλου και για τον ρόλο του μικροβιώματος στη διάθεση, στη συμπεριφορά και στη νευροβιολογία.

Μια πολύ ενδιαφέρουσα νεότερη εργασία σε μεγάλο επιστημονικό περιοδικό το Cell που δημοσιεύτηκε πριν 3 μήνες , έρχεται να προσθέσει κάτι ακόμα πιο συγκεκριμένο και μηχανιστικά τεκμηριωμένο.

Δείχνει ότι ορισμένα

ανθρώπινα εντερικά βακτήριδια

μπορούν να παράγουν βιοδραστική σεροτονίνη και να επηρεάζουν άμεσα την εννεύρωση του παχέος εντέρου.

Μέχρι σήμερα ξέραμε ότι περίπου το 90% της συνολικής σεροτονίνης του σώματος παράγεται στο έντερο, κυρίως από τα εντεροχρωμαφινικά κύτταρα.

Ξέραμε επίσης ότι το μικροβίωμα ρυθμίζει αυτή την παραγωγή έμμεσα μέσω μεταβολιτών και σημάτων.

Η νέα εργασία πάει ένα βήμα πιο πέρα. Δείχνει ότι συγκεκριμένα βακτηριδιακά στελέχη μπορούν τα ίδια να συνθέτουν σεροτονίνη από πρόδρομες ουσίες και ότι αυτή η μικροβιακής προέλευσης σεροτονίνη είναι βιολογικά ενεργή.

Οι ερευνητές απομόνωσαν και μελέτησαν ανθρώπινα εντερικά βακτήριδια και εντόπισαν ένα λειτουργικό σύνολο μικροοργανισμών που έχει την ικανότητα να μετατρέπει

την 5 υδροξυτρυπτοφάνη σε σεροτονίνη.

Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν στελέχη όπως

το Limosilactobacillus mucosae και

το Ligilactobacillus ruminis.

Αυτά τα βακτήριδια φέρουν ενζυμικούς μηχανισμούς αποκαρβοξυλίωσης που τους επιτρέπουν να ολοκληρώνουν το τελικό βήμα της σύνθεσης σεροτονίνης.

Το σημαντικό δεν είναι μόνο ότι παράγεται σεροτονίνη στο έντερο .

Το κρίσιμο είναι ότι όταν αυτά τα βακτήριδια χορηγήθηκαν σε πειραματικά μοντέλα χωρίς μικροβίωμα και με χαμηλή σεροτονίνη, αυξήθηκαν τα επίπεδα σεροτονίνης στο έντερο, αυξήθηκε η πυκνότητα των εντερικών νευρώνων και αποκαταστάθηκε η φυσιολογική νευρική εννεύρωση του παχέος εντέρου.

Με άλλα λόγια, δεν είδαμε μόνο μια βιοχημική αλλαγή, αλλά και μια

νευροανατομική και λειτουργική βελτίωση.

Η σεροτονίνη στο έντερο δεν είναι απλός νευροδιαβιβαστής.

Είναι βασικός ρυθμιστής της κινητικότητας, της αισθητικότητας και του ρυθμού προώθησης του εντερικού περιεχομένου. Διαταραχές στα επίπεδά της συνδέονται με λειτουργικές διαταραχές του εντέρου, όπως

το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Η νέα μελέτη δείχνει ότι η μικροβιακή παραγωγή σεροτονίνης μπορεί να συμβάλλει στη διαμόρφωση και διατήρηση του εντερικού νευρικού συστήματος.

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι η μικροβιακής προέλευσης σεροτονίνη συνδέθηκε με αύξηση των σεροτονινεργικών νευρώνων στο τοίχωμα του εντέρου και με ομαλοποίηση του χρόνου εντερικής διέλευσης.

Αυτό σημαίνει ότι το μικροβίωμα δεν επηρεάζει μόνο χημικά σήματα, αλλά και την ίδια τη δομή και οργάνωση των νευρικών δικτύων του εντέρου.

Πρέπει εδώ να κάνουμε μια σαφή διάκριση για να μη δημιουργούνται παρεξηγήσεις.

Η σεροτονίνη που παράγεται στο έντερο, είτε από κύτταρα είτε από βακτήριιδα,

δεν περνά στον εγκέφαλο σε σημαντικό βαθμό λόγω του αιματοεγκεφαλικού φραγμού.

Δεν σημαίνει λοιπόν ότι αν αυξηθεί η εντερική σεροτονίνη θα αυξηθεί άμεσα η εγκεφαλική σεροτονίνη και

θα αλλάξει κατευθείαν η διάθεση.

Η επίδραση στη διάθεση είναι έμμεση και πολυπαραγοντική.

Όμως η σημασία για τον άξονα εντέρου εγκεφάλου είναι μεγάλη.

Το εντερικό νευρικό σύστημα επικοινωνεί συνεχώς με τον εγκέφαλο μέσω νευρικών, ορμονικών και ανοσολογικών οδών.

Όταν αλλάζει η εντερική νευροχημεία και η εννεύρωση, αλλάζει και το είδος των σημάτων που στέλνονται προς το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Έτσι επηρεάζονται το στρες, η αντίδραση στο άγχος και η νευροενδοκρινική ισορροπία.

Η εργασία αυτή ενισχύει την ιδέα ότι

το μικροβίωμα δεν είναι παθητικός επιβάτης

αλλά ενεργός βιοχημικός εταίρος.

Μπορεί να παράγει νευροδραστικά μόρια, να τροποποιεί νευρικά δίκτυα και να συμμετέχει στη ρύθμιση βασικών φυσιολογικών λειτουργιών.

Το έντερο δεν είναι απλώς σωλήνας πέψης. Είναι νευροενδοκρινικό όργανο υψηλής πολυπλοκότητας.

Από κλινική άποψη, τα ευρήματα αυτά ανοίγουν δρόμους για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις.

Δεν μιλάμε γενικά και αόριστα για προβιοτικά.

Μιλάμε για συγκεκριμένα στελέχη με συγκεκριμένες μεταβολικές ικανότητες.

Στο μέλλον είναι πιθανό να βλέπουμε εξατομικευμένες μικροβιακές παρεμβάσεις με στόχο τη ρύθμιση της εντερικής νευροχημείας και της κινητικότητας.

Συνδέεται επίσης άμεσα με τη διατροφή.

Τα βακτήριδια αυτά χρειάζονται κατάλληλο υπόστρωμα για να επιβιώσουν και να λειτουργήσουν.

Διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, ανθεκτικό άμυλο, ποικιλία φυτικών τροφών και ζυμώσιμα συστατικά υποστηρίζει

την ανάπτυξη ευεργετικών μικροβιακών κοινοτήτων.

Αντίθετα, μια διατροφή φτωχή σε ίνες και πλούσια σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα οδηγεί σε φτωχότερο και λιγότερο λειτουργικό μικροβίωμα.

Η σεροτονίνη παραμένει κεντρικό μόριο για τη ρύθμιση της διάθεσης στον εγκέφαλο,

αλλά βλέπουμε πλέον καθαρά ότι η ιστορία της είναι συστημική.

Ξεκινά απ την τρυπτοφάνη της διατροφής, περνά απτον μεταβολισμό του μικροβιώματος,

επηρεάζει το έντερο και μέσω πολύπλοκων δικτύων επηρεάζει συνολικά τη νευροβιολογία μας.

Το μήνυμα δεν είναι ότι

τα βακτήριδια αντικαθιστούν τα φάρμακα

ούτε ότι η διάθεση ρυθμίζεται με ένα μόνο μηχανισμό.

Το μήνυμα είναι ότι

η βιολογία είναι δικτυωτή.

Μικρόβια, κύτταρα, νεύρα και μεταβολίτες συνεργάζονται.

Και όταν φροντίζουμε το οικοσύστημα του εντέρου, βελτιώνουμε ένα βασικό ρυθμιστικό επίπεδο της συνολικής μας φυσιολογίας.

Με απλά λόγια, δεν είναι μόνο τι παράγει το σώμα μας.

Είναι και ποιος μέσα μας βοηθά να το παράγει.

Και το μικροβίωμα αποδεικνύεται όλο και περισσότερο ένας αόρατος αλλά εξαιρετικά δραστήριος βιοχημικός σύμμαχος.

https://www.facebook.com/georgios.kontizas