ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

 

Η νεφρολιθίαση, είναι συσσωματώματα αλάτων που μπορεί να σχηματιστούν στα ούρα και να προκαλούν ξαφνικό, και έντονο πόνο καθώς κινούνται μέσα στο ουροποιητικό σύστημα. 

Βασικοί κίνδυνοι,  συμπτώματα και  διαθέσιμες θεραπείες 

Μπορουμε να  τις προλάβουμε

Παράγοντες κινδύνου, συμπτώματα, διάγνωση και θεραπεία

Οι πέτρες  σχηματίζονται όταν 

άλατα και άλλα στοιχεία στα ούρα 

συσσωρεύονται καθώς τα νεφρά  φιλτράρουν τα απόβλητα, δημιουργώντας μικρούς κρυστάλλους 

που μπορεί να φθασουν το μέγεθος μπάλας του πινγκ πονγκ 

 αν και οι περισσότερες παραμένουν απαρατήρητες εκτός εάν φράξουν το ουροποιητικό σύστημα. 

Όταν μια πέτρα αποκολληθεί και κινηθεί προς τον ουρητήρα, μπορεί να προκαλέσει ξαφνικό, έντονο πόνο στη μέση ή την κοιλιά — ένα σύμπτωμα που πρέπει να οδηγήσει σε άμεση ιατρική φροντίδα, καθώς παρόμοιος πόνος μπορεί επίσης να είναι ένδειξη άλλων επειγουσών παθήσεων όπως σκωληκοειδίτιδα, έκτοπη κύηση, ουρολοιμώξεις ή σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

Παράγοντες κινδύνου νεφρολιθίασης

Σύμφωνα με εργασία του 2025 με τίτλο 

«Identifying Kidney Stone Risk Factors Through Patient Experiences With a Large Language Model», 

οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης για να μελετήσουν χιλιάδες πραγματικά σχόλια ασθενών και εντόπισαν συχνούς κινδύνους όπως  υπερβολική κατανάλωση πρωτεΐνης ή ασβεστίου, ανεπαρκής πρόσληψη νερού, οικογενειακό ιστορικό και ορισμένες συνήθειες τρόπου ζωής.

Παρατήρησαν επίσης πιθανούς πρόσθετους κινδύνους που αναφέρθηκαν από ασθενείς, όπως η υπερβολική λήψη βιταμίνης C ή συμπληρωμάτων ασβεστίου, η συχνή χρήση καθαρτικών και  υπερπαραθυρεοειδισμό.

Άλλες πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι οι πέτρες στα νεφρά συνδέονται στενά με καθημερινούς παράγοντες τρόπου ζωής, τον μεταβολισμό και ακόμη και τη γενετική. 

Η έρευνα υπογραμμίζει ότι : παχυσαρκία, διαβήτης, διατροφή πλούσια σε αλάτι ή φρουκτόζη, η αφυδάτωση και η ανώμαλη χημεία των ούρων αυξάνουν τον κίνδυνο, ενώ ορισμένα διατροφικά πρότυπα όπως η δίαιτα DASH μπορεί να προσφέρουν προστασία

Η γενετική παίζει ρόλο σε επαναλαμβανόμενα ή ασυνήθιστα περιστατικά, καθιστώντας την κατάλληλη αξιολόγηση σημαντική.

Συμπτώματα νεφρολιθίασης

Όταν οι πέτρες στα νεφρά κινούνται μέσα στο ουροποιητικό σύστημα, μπορεί να προκαλέσουν: 

Έντονο πόνο στη μέση, την κοιλιά ή τη βουβωνική χώρα Συχνουρία ή επώδυνη ούρηση Αίμα στα ούρα

Ναυτία και έμετο

Οι μικρές πέτρες μπορεί να αποβληθούν χωρίς να προκαλέσουν συμπτώματα.

 Διάγνωση

διαγιγνώσκονται σπάνια πριν αρχίσουν να προκαλούν πόνο. 

Ο πόνος είναι συχνά τόσο έντονος που οδηγεί τους ασθενείς στα επείγοντα, όπου μπορούν να διενεργηθούν διάφορες εξετάσεις για τον εντοπισμό των λίθων. 

Αυτές  περιλαμβάνουν αξονική τομογραφία, ακτινογραφίες, υπερηχογράφημα και ανάλυση ούρων. Οι εξετάσεις αίματος μπορούν να ελέγξουν για αυξημένα επίπεδα αλάτων και άλλων στοιχείων που σχετίζονται με τον σχηματισμό λίθων στα νεφρά.

Πότε μπορούν να αποβληθούν οι πέτρες φυσικά

Εάν μια πέτρα στα νεφρά είναι μικρή, ο γιατρός μπορεί να προτείνει αντιμετώπιση στο σπίτι με παυσίπονα και αυξημένη κατανάλωση υγρών — συνήθως οκτώ έως δέκα ποτήρια νερό την ημέρα ώστε τα ούρα να παραμένουν διαυγή — μέχρι να αποβληθεί η πέτρα φυσικά. 

Οι πέτρες κάτω των 5 χιλ έχουν περίπου 90% πιθανότητα να αποβληθούν μόνες τους, ενώ αυτές μεταξύ 5 και 10 χιλιοστών  αποβάλλονται μόνο στο 50% των περιπτώσεων. 

Όταν μια πέτρα είναι μεγάλη για να αποβληθεί, οι διαθέσιμες επιλογές:

1. Φαρμακευτική αγωγή

Υπάρχουν συνταγογραφούμενα φάρμακα που βοηθούν το σώμα να αποβάλει τις πέτρες στα νεφρά. 

Τα φάρμακα που είναι γνωστά ως άλφα αποκλειστές χαλαρώνουν τα τοιχώματα του ουρητήρα. Έτσι διευρύνονται τις διόδους ώστε να περάσει η πέτρα πιο εύκολα. 

Οι παρενέργειες είναι γενικά ήπιες και πονοκέφαλο ή ζάλη. 

Άλλοι τύποι φαρμάκων μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη σχηματισμού νέων λίθων.

2. Θεραπεία με κρουστικά κύματα

Η πιο συχνή ιατρική διαδικασία για τη θεραπεία των λίθων στα νεφρά είναι η εξωσωματική λιθοτριψία με κρουστικά κύματα (ESWL).  χρησιμοποιεί κύματα υψηλής ενέργειας για να σπάσει την πέτρα σε μικρά κομμάτια. 

Τα μικρά κομμάτια μπορούν στη συνέχεια να αποβληθούν πιο εύκολα μέσω του ουροποιητικού. 

Οι παρενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν αιμορραγία, εκκρίσεις ή πόνο μετά τη διαδικασία.

3. Ουρητηρο σκόπηση

Όταν μια πέτρα έχει βγει από το νεφρό και βρίσκεται κοντά στην ουροδόχο κύστη, η πιο συχνή επέμβαση είναι η ουρητηροσκόπηση. Ένας λεπτός σωλήνας περνάει μέσω του ουροποιητικού μέχρι το σημείο της πέτρας. 

Ο χειρουργός σπάει την πέτρα  και απομακρύνει τα θραύσματα μέσω του σωλήνα. 

Δεν γίνονται τομές στο σώμα. 

Για πολύ μεγάλες πέτρες, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση.

Ανάλυση των λίθων στα νεφρά

 Σχεδόν το 80% των λίθων στα νεφρά περιέχουν ασβέστιο. 

Οι υπόλοιπες αποτελούνται κυρίως από ουρικό οξύ, στρουβίτη ή κυστίνη. 

Τι μπορεί να τις προκαλεί;

Οι πέτρες στα νεφρά μπορεί να σχηματιστούν όταν αλλάζει η φυσιολογική ισορροπία του νερού, των αλάτων και των άλλων στοιχείων που υπάρχουν στα ούρα. Διαφορετικοί τύποι αλλαγών οδηγούν σε διαφορετικά είδη λίθων στα νεφρά. Υπάρχουν πολλοί παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν τέτοιες αλλαγές στα ούρα — από χρόνιες ιατρικές παθήσεις έως το τι τρώτε και πίνετε.

Πρόληψη μελλοντικών λίθων 

Μειωση στην κατανάλωση αλατιού, το οποίο οδηγεί το σώμα να αποβάλει περισσότερο ασβέστιο στα ούρα, καθώς και κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης. 

Να αποφεύγετε τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε οξαλικά, όπως η σοκολάτα, ο στιγμιαίος καφές, το τσάι, τα φασόλια, τα μούρα, τα σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα πορτοκάλια, και οι γλυκοπατάτες.

Ο καλύτερος τρόπος για να αποτρέψετε νέες πέτρες στα νεφρά είναι να πίνετε αρκετό νερό ώστε τα ούρα να παραμένουν διαυγή. 

Θεραπεία με κιτρικό άλας, είτε σε μορφή χυμού λεμονιού είτε σε μορφή συμπληρωμάτων διατροφής.

Τι ισχύει για το ασβέστιο

Αν και οι περισσότερες πέτρες στα νεφρά περιέχουν ασβέστιο, μπορεί να μην χρειάζεται να αποφεύγετε τα τρόφιμα που είναι πλούσια σε ασβέστιο. 

Στην πραγματικότητα, η κατανάλωση μέτριων ποσοτήτων γαλακτοκομικών και άλλων τροφών με ασβέστιο μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο  σχηματισμού νέων λίθων. 

Αυτό δεν ισχύει για τα συμπληρώματα ασβεστίου, τα οποία έχουν συσχετιστεί με πέτρες στα νεφρά σε ορισμένα άτομα. 

Πηγές: WebMD, PMC, Journal of Neonatal Surgery, AJKD, Frontiers, MDPI, JMIR Publications