ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ..ΠΑΡΑΚΡΙΝΕΙΣ..ΑΥΤΟΚΡΙΝΕΙΣ..

 

Ενδοκρινείς –Παρακρινείς – Αυτοκρινείς 

περιγράφουν τον τρόπο δράσης 

των ορμονών.

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ (Endocrine)

Δεν έχουν εκφορητικούς πόρους 

Εκκρίνουν ορμόνες απευθείας στο αίμα.

Μεταφέρονται 

μέσω της κυκλοφορίας του αίματος

Δρουν σε μακρινά όργανα-στόχους

Η δράση τους είναι 

συνήθως πιο αργή 

αλλά μακράς διάρκειας

Υπόφυση (κύριος ρυθμιστής)

Θυρεοειδής (θυροξίνη)

Παραθυρεοειδείς (παραθορμόνη)

Επινεφρίδια 

(αδρεναλίνη, κορτιζόλη)

Πάγκρεας 

(ενδοκρινές τμήμα) – ινσουλίνη, γλυκαγόνη

Ωοθήκες / Όρχεις 

(οιστρογόνα, τεστοστερόνη)

Ινσουλίνη εκκρίνεται στο αίμα 

και δρα σε ήπαρ, μύς και λιπώδη ιστό.

 

ΠΑΡΑΚΡΙΝΕΙΣ (Paracrine)

Εκκρίνουν σηματοδοτικές ουσίες 

οι οποίες δρουν σε γειτονικά κύτταρα του ίδιου ιστού.

Δεν μπαίνουν στο αίμα

Τοπική δράση

Ταχεία και βραχύχρονη

Αυξητικοί παράγοντες (growth factors)

Προσταγλανδίνες

Νευροδιαβιβαστές 

(σε ορισμένες περιπτώσεις)

Νιτρικό οξείδιο (NO)

Ένα κύτταρο που έχει τραυματιστεί εκκρίνει αυξητικούς παράγοντες που ενεργοποιούν  διπλανά κύτταρα για επούλωση.

ΑΥΤΟΚΡΙΝΕΙΣ (Autocrine)

Το κύτταρο εκκρίνει ουσίες που δρουν στο ίδιο το κύτταρο που τις παρήγαγε.

Ρόλος

Αυτορρύθμιση Ενίσχυση ή αναστολή της δραστηριότητάς του κυτταρου.

Ανοσοποιητικό σύστημα

Καρκινικά κύτταρα

Ένα Τ-λεμφοκύτταρο εκκρίνει ιντερλευκίνη-2, η οποία διεγείρει το ίδιο να πολλαπλασιαστεί.

Τύπος δράσης	Πού δρα	Μεταφορά	Παράδειγμα
Ενδοκρινής	Μακρινά όργανα	Αίμα	Ινσουλίνη
Παρακρινής	Γειτονικά κύτταρα	Τοπική διάχυση	Αυξητικοί παράγοντες
Αυτοκρινής	Ίδιο κύτταρο	Τοπική	Ιντερλευκίνες

Το ίδιο μόριο μπορεί να δρα:

Ενδοκρινικά Παρακρινικά Αυτοκρινικά

ανάλογα με το 

πού εκκρίνεται και πού φτάνει.

ΕΝΔΟΚΡΙΝΗΣ ΔΡΑΣΗ

 Το κύτταρο εκκρινει ορμόνη στο αίμα
 

Η ορμόνη πάει μακριά, σε άλλο όργανο : 

Ινσουλίνη  

από το πάγκρεας  σε όλο το σώμα

ΠΑΡΑΚΡΙΝΗΣ ΔΡΑΣΗ

 Το κύτταρο εκκρινει ουσία που 
Δρα στα διπλανά κύτταρα :

Κύτταρα τραύματος  ειδοποιούν τα γειτονικά να βοηθήσουν

ΑΥΤΟΚΡΙΝΗΣ ΔΡΑΣΗ

Το κύτταρο εκκρινει ουσία που 
 Δρα στο ίδιο το κύτταρο :

Κύτταρο του ανοσοποιητικού  ενεργοποιεί τον εαυτό του

• Ενδοκρινής = μακριά

• Παρακρινής = δίπλα

• Αυτοκρινής = στον εαυτό του.

Πιο απλα ...δεν γινεται..