ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΠΟΤΑ..ΜΟΔΑ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΗ

 

Ενεργειακά ποτά - ψυχική υγεία:

Η εκτεταμένη χρήση ενεργειακών ποτών σε εφήβους προβληματιζει για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην ψυχολογία και τη νευροβιολογία.

Η υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη και ζάχαρη, σε συνδυασμό με άλλες βιοδραστικές ουσίες

(ταυρίνη, γκουαράνα),

δημιουργεί ένα πολυσύνθετο βιοχημικό περιβάλλον που επηρεάζει άμεσα το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Βιοχημικοί μηχανισμοί δράσης

1. Καφεΐνη

Δρα ως ανταγωνιστής των υποδοχέων αδενοσίνης (A1 και A2A) στον εγκέφαλο, αναστέλλοντας τα φυσιολογικά σήματα κόπωσης.

Η αναστολή αυτή οδηγεί σε αυξημένη νευρωνική δραστηριότητα και δευτερογενή αύξηση της απελευθέρωσης ντοπαμίνης, νοραδρεναλίνης και γλουταμικού μονονατριου.

Σε υψηλές δόσεις προκαλεί υπερδιέγερση του συμπαθητικού νευρικού συστήματος με ταχυκαρδία, υπέρταση και αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης.

2. Ζάχαρη

Η υπερβολική πρόσληψη γλυκόζης προκαλεί απότομες αιχμές ινσουλίνης.

Μεταγενέστερη υπογλυκαιμία αντιδραστικού τύπου μπορεί να εκδηλωθεί με νευρικότητα, ευερεθιστότητα και καταθλιπτική διάθεση.

3. Ταυρίνη Αμινοσουλφονικό οξύ με υποτιθέμενη νευροπροστατευτική δράση.

Ωστόσο, σε συνδυασμό με καφεΐνη, μπορεί να ενισχύει τη μετασυναπτική διέγερση και να συμβάλλει σε δυσρύθμιση της ομοιόστασης Ca²⁺ στα νευρικά κύτταρα.

4. HPA άξονας

(Υποθάλαμος–Υπόφυση–Επινεφρίδια)

Η συνεχής διέγερση με καφεΐνη σχετίζεται με υπερέκκριση κορτιζόλης, με αποτέλεσμα διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού και ευπάθεια σε αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές.

Κλινικές παρατηρήσεις σε νέους

Διαταραχές ύπνου:

μειωμένη φάση REM, δυσκολία εισόδου στον ύπνο.

Αγχωτικά συμπτώματα:

αυξημένη καρδιακή παλινδρόμηση, αίσθημα πανικού, τρέμουλο.

Συμπεριφορική παρορμητικότητα: μεγαλύτερη πιθανότητα επικίνδυνων επιλογών ( συνδυασμός με αλκοόλ).

Καταθλιπτική συμπτωματολογία:

σε μελέτες διατομής, υψηλή κατανάλωση συσχετίζεται με αυξημένα ποσοστά δυσθυμίας και αυτοκτονικού ιδεασμού σε εφήβους.

Κλινικές συστάσεις

Η EFSA ορίζει ως ανώτατο ασφαλές όριο στους εφήβους τα 3 mg καφεΐνης/kg σωματικού βάρους/ημέρα.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής θεωρεί τα ενεργειακά ποτά ακατάλληλα για άτομα <18 ετών.

Συνιστάται προληπτική ενημέρωση σε σχολεία και ιατρεία πρωτοβάθμιας φροντίδας, με έμφαση στην ψυχοκοινωνική επίδραση πέρα από τις καθαρά σωματικές.

Η καφεΐνη, μέσω ανταγωνισμού της αδενοσίνης και υπερδιέγερσης των νευροδιαβιβαστικών κυκλωμάτων, σε συνδυασμό με μεταβολικές επιδράσεις της ζάχαρης, καθιστά τα ενεργειακά ποτά ιδιαίτερα επιβαρυντικά για τον ψυχισμό των νέων.

Η συνεχής ενεργοποίηση του HPA άξονα, η διαταραχή του ύπνου και η ενίσχυση του άγχους συνθέτουν ένα βιοχημικό και κλινικό προφίλ που καθιστά επιτακτική την προληπτική παρέμβαση.

πηγη Dr Δημήτριος Κίμογλου