ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ...ΗΛΙΚΙΑΚΑ ΟΡΟΣΗΜΑ..

 

Ο εγκέφαλος 

δεν αναπτύσσεται και 

δεν γερνά με...γραμμικό τρόπο. 

Περνά από διακριτές φάσεις αναδιοργάνωσης, κατά τις οποίες 

αλλάζει ο τρόπος που επικοινωνούν οι εγκεφαλικές περιοχές. 

Αυτό προκύπτει από επιστημονική μελέτη ερευνητών του Τμήματος Γνωστικών και Εγκεφαλικών Επιστημών MRC του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications.

Οι επιστήμονες εντόπισαν τέσσερα βασικά ηλικιακά ορόσημα, στα οποία το πρότυπο των εγκεφαλικών συνδέσεων αλλάζει ουσιαστικά:

στα 9, στα 32, στα 66 και στα 83 έτη. Τα σημεία αυτά χωρίζουν τη ζωή σε πέντε ευρύτερες φάσεις εγκεφαλικής οργάνωσης.

Η έρευνα βασίστηκε στην ανάλυση 4.000 απεικονιστικών εξετάσεων εγκεφάλου (diffusion MRI) από άτομα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο, ηλικίας από νεογέννητα έως 90 ετών. 

Οι τομογραφίες εστίασαν 

στη λευκή ουσία, 

δηλαδή στο δίκτυο νευρικών ινών που καλύπτονται από μυελίνη και επιτρέπουν την επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών περιοχών του εγκεφάλου.

Χρησιμοποιώντας 12 διαφορετικά δομικά χαρακτηριστικά και έναν αλγόριθμο μηχανικής μάθησης, οι ερευνητές κατάφεραν να εντοπίσουν χρονικές στιγμές όπου παρατηρούνται έντονες αλλαγές στη συνολική οργάνωση των εγκεφαλικών δικτύων.

Οι πέντε φάσεις του εγκεφάλου

Από τη γέννηση έως τα 9 έτη: 

Ο εγκέφαλος βρίσκεται σε φάση ταχείας ανάπτυξης. Παρατηρείται έντονη επικοινωνία μεταξύ περιοχών, όμως το δίκτυο δεν έχει ακόμη υψηλή αποδοτικότητα.

Από τα 9 έως τα 32 έτη: 

Πρόκειται για τη φάση ωρίμανσης. Η λευκή ουσία συνεχίζει να αυξάνεται, οι συνδέσεις γίνονται πιο οργανωμένες και ο εγκέφαλος φτάνει σε υψηλά επίπεδα λειτουργικής αποδοτικότητας.

Στα 32 έτη: 

Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν αυτή την ηλικία ως το ισχυρότερο τοπολογικό σημείο καμπής στη ζωή. 

Σηματοδοτεί το πέρασμα από την αναπτυξιακή πορεία στη φάση της

Από τα 32 έως τα 66 έτη: 

Ο εγκέφαλος διανύει μια μακρά περίοδο σχετικής σταθερότητας, που συνδέεται με τη διαμόρφωση της νοημοσύνης και της προσωπικότητας.

Από τα 66 έως τα 83 έτη: 

Ξεκινά η πρώιμη γήρανση. 

Ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου σχηματίζουν ισχυρότερες «ενότητες», αλλά μειώνεται η επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών δικτύων. 

Παράλληλα, αρχίζει η σταδιακή αποδόμηση της λευκής ουσίας.

Μετά τα 83 έτη: 

Στη φάση της όψιμης γήρανσης, οι διαπεριφερειακές συνδέσεις εξασθενούν περισσότερο και ο εγκέφαλος βασίζεται όλο και περισσότερο σε μεμονωμένες περιοχές.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την υγεία

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα σημεία καμπής, 

ιδιαίτερα γύρω από τα 66 έτη, συμπίπτουν με περιόδους όπου αυξάνεται η εμφάνιση προβλημάτων υγείας, όπως 

η υπέρταση και οι διαταραχές της γνωστικής λειτουργίας. 

Η υπέρταση, ειδικότερα, έχει συσχετιστεί με επιταχυνόμενη εγκεφαλική γήρανση και αυξημένο κίνδυνο άνοιας.

Ωστόσο, τονίζεται ότι οι αλλαγές αυτές δεν είναι ίδιες για όλους. 

Η ηλικία από μόνη της δεν καθορίζει την πορεία του εγκεφάλου, καθώς σημαντικό ρόλο παίζουν 

γενετικοί, και περιβαλλοντικοί τρόποι ζωής.

Ένα νέο εργαλείο κατανόησης της γήρανσης

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η χαρτογράφηση αυτών των φάσεων μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση του πότε και γιατί εμφανίζονται νευρολογικές παθήσεις και να προσφέρει έναν πιο ακριβή «οδικό χάρτη» για τη μελέτη της 

υγιούς γήρανσης του εγκεφάλου.

Όπως επισημαίνουν, τα ευρήματα δεν υποδηλώνουν αναπόφευκτη γνωστική φθορά σε συγκεκριμένες ηλικίες, αλλά αποκαλύπτουν ότι 

ο εγκέφαλος παραμένει ένα δυναμικό όργανο, που αναδιοργανώνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής.